Trung thu là dịp trẻ em được tham gia nhiều hoạt động vui chơi cùng gia đình, nhà trường và cộng đồng. Tuy nhiên, trong những buổi vui chơi có đông người, nhiều thiết bị điện, đèn trang trí, nến hoặc các nguồn nhiệt, nguy cơ xảy ra sự cố cháy, nổ vẫn có thể xuất hiện.
Trang bị kiến thức và kỹ năng phòng cháy, chữa cháy cho trẻ không có nghĩa là yêu cầu các em tự xử lý một đám cháy. Điều quan trọng hơn là giúp trẻ biết nhận diện tình huống nguy hiểm, bình tĩnh tìm cách thoát khỏi khu vực có cháy và tìm kiếm sự hỗ trợ từ người lớn.
Dạy trẻ nhận biết nguy cơ cháy từ những điều quen thuộc
Ngay trong sinh hoạt hằng ngày, trẻ có thể được hướng dẫn nhận biết những vật dụng và tình huống có nguy cơ gây cháy. Nến, bật lửa, diêm, ổ điện, dây điện, bếp và các thiết bị sinh nhiệt không phải là đồ chơi và trẻ không nên tự ý sử dụng.
Đặc biệt trong dịp Trung thu, đèn lồng, nến và các vật dụng trang trí xuất hiện nhiều hơn trong gia đình, trường học và khu vui chơi. Cha mẹ cần giải thích cho trẻ vì sao không được đưa nến hoặc đèn có ngọn lửa đến gần rèm cửa, giấy, vải, đồ chơi và các vật liệu dễ cháy.
Nếu sử dụng đèn lồng có pin hoặc thiết bị chiếu sáng, trẻ cũng cần được hướng dẫn không tự ý tháo pin, dây điện hoặc các bộ phận bên trong. Người lớn nên kiểm tra thiết bị trước khi cho trẻ sử dụng và luôn giám sát trẻ trong quá trình vui chơi.
Một kỹ năng đơn giản khác là giúp trẻ nhận biết chuông, còi báo cháy và biển chỉ dẫn lối thoát nạn. Khi đến trường học, trung tâm thương mại, khu vui chơi hay một địa điểm tổ chức Trung thu, cha mẹ có thể chỉ cho trẻ vị trí cửa ra vào, cầu thang và lối thoát gần nhất. Việc này giúp trẻ hình thành thói quen quan sát môi trường xung quanh thay vì chỉ tập trung vào hoạt động vui chơi.
Khi phát hiện cháy, trẻ cần làm gì?
Điều đầu tiên trẻ cần nhớ là không được hoảng loạn và không tìm cách tự dập đám cháy nếu tình huống vượt quá khả năng.
Nếu nhìn thấy khói, lửa hoặc nghe chuông báo cháy, trẻ cần nhanh chóng báo cho người lớn ở gần. Nếu đang ở trong trường học, khu vui chơi hoặc nơi đông người, trẻ cần nghe theo hướng dẫn của giáo viên, cha mẹ, nhân viên hoặc người phụ trách.
Trong trường hợp phải tự di chuyển ra khỏi khu vực có khói, trẻ cần đi theo lối thoát an toàn, không chen lấn và không quay lại lấy đồ chơi, điện thoại hoặc những vật dụng khác. Khi có nhiều khói, trẻ nên hạ thấp người khi di chuyển và dùng khăn, vải để che mũi, miệng nếu có sẵn.
Một điều đặc biệt cần nhắc trẻ là không trốn vào những nơi kín như tủ, gầm giường, nhà vệ sinh hoặc góc khuất khi xảy ra cháy. Đây có thể là phản ứng tự nhiên khi trẻ sợ hãi, nhưng lại khiến người lớn khó tìm thấy và việc cứu hộ trở nên khó khăn hơn.
Nếu quần áo bị bén lửa, trẻ cần ghi nhớ nguyên tắc “Dừng lại – nằm xuống – lăn qua lại” để làm tắt ngọn lửa, thay vì chạy vì hành động này có thể khiến lửa cháy mạnh hơn.
Sau khi ra được khu vực an toàn, trẻ cần ở cùng người lớn và không tự ý quay lại bên trong. Khi có thể, người lớn cần gọi 114 để báo cho lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH.
Kỹ năng của trẻ bắt đầu từ sự hướng dẫn của người lớn
Trẻ em có thể ghi nhớ những nguyên tắc cơ bản về PCCC, nhưng để các kỹ năng này trở thành phản xạ, việc hướng dẫn cần được thực hiện thường xuyên thông qua những tình huống gần gũi.
Cha mẹ có thể cùng trẻ thực hành nhận biết lối thoát nạn, phân biệt chuông báo cháy, ghi nhớ số điện thoại 114 và diễn tập cách di chuyển khi có khói. Nhà trường và các đơn vị tổ chức hoạt động Trung thu cũng có thể lồng ghép những nội dung này vào các buổi tuyên truyền, trò chơi hoặc tình huống giả định phù hợp với lứa tuổi.
Quan trọng nhất, người lớn không nên chỉ dặn trẻ “không được nghịch lửa”, mà cần giải thích cho trẻ vì sao nguy hiểm và phải làm gì nếu sự cố xảy ra. Khi trẻ được hướng dẫn đúng cách, các em sẽ chủ động hơn trong việc bảo vệ bản thân và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết.
Một đêm Trung thu an toàn không chỉ đến từ việc kiểm soát các nguồn nhiệt, hệ thống điện hay chuẩn bị phương tiện PCCC. Đó còn là việc giúp mỗi đứa trẻ biết cách nhận diện nguy hiểm, biết tìm lối thoát và biết tìm đến người có thể hỗ trợ mình.
Để niềm vui Trung thu được trọn vẹn, hãy bắt đầu từ những kỹ năng nhỏ mà trẻ có thể nhớ và thực hiện ngay khi cần.
