Hà Nội vừa chính thức áp dụng mức xử phạt hành chính cao hơn quy định chung của cả nước đối với nhiều hành vi vi phạm trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Theo đó, 34 hành vi vi phạm nghiêm trọng sẽ bị xử phạt gấp đôi, thể hiện quan điểm mạnh mẽ của thành phố trong việc ngăn chặn nguy cơ cháy nổ tại khu vực đô thị đặc biệt đông dân cư.
Nâng khung xử phạt PCCC theo thẩm quyền Luật Thủ đô
Cuối năm 2025, Hội đồng Nhân dân TP Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 76/2025, quy định mức tiền phạt cao hơn đối với 69 hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố. Nghị quyết hiện đã có hiệu lực thi hành.
Theo quy định chung, công tác xử phạt vi phạm PCCC trên toàn quốc đang được áp dụng theo Nghị định 106/2025 của Chính phủ. Tuy nhiên, căn cứ Điều 33 Luật Thủ đô, Hà Nội được phép ban hành mức xử phạt cao hơn so với mặt bằng chung, với điều kiện:
- Không vượt quá 2 lần mức phạt chung;
- Không vượt quá mức phạt tối đa theo Luật Xử lý vi phạm hành chính.
Trên cơ sở đó, Hà Nội đã lựa chọn lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy là một trong 12 lĩnh vực cần tăng cường chế tài xử phạt để bảo đảm an toàn đô thị.
34 hành vi vi phạm PCCC bị phạt gấp đôi
Trong tổng số 69 hành vi được nâng mức xử phạt, có 34–35 hành vi (tùy nhóm đối tượng áp dụng) sẽ bị xử phạt cao gấp đôi so với quy định tại Nghị định 106/2025.
Đây đều là những hành vi có mức độ nguy hiểm cao, tiềm ẩn nguy cơ trực tiếp gây cháy lớn hoặc cháy lan nhanh, với mức phạt có thể lên tới:
- 50 triệu đồng đối với cá nhân
- 100 triệu đồng đối với tổ chức
Một số hành vi điển hình gồm:
-
- Không bảo đảm khoảng cách an toàn phòng cháy giữa các công trình, nhà ở;
- Bốc xếp, sang chiết, bơm chuyển hàng hóa nguy hiểm cháy nổ tại địa điểm không đủ điều kiện an toàn;
- Xây dựng công trình nhưng chưa được thẩm duyệt thiết kế về phòng cháy, chữa cháy;
- Không trang bị hoặc trang bị không đầy đủ hệ thống chữa cháy tự động theo quy định bắt buộc;
- Sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt trái phép tại khu vực có nguy cơ cháy nổ cao.
- Phân loại tăng phạt: có lộ trình, có trọng tâm
Vai trò của phòng cháy chữa cháy trong bảo vệ an toàn đô thị
Theo UBND TP Hà Nội, việc lựa chọn danh mục hành vi và mức tăng tiền phạt được xây dựng trên cơ sở đánh giá khoa học và thực tiễn.
Cụ thể:
Nhóm tăng 1,5 lần mức phạt: Chủ yếu là các hành vi phổ biến, dễ khắc phục nhưng tái phạm nhiều lần, như không tổ chức huấn luyện PCCC, không duy trì hoạt động đội PCCC cơ sở, không kiểm tra định kỳ phương tiện chữa cháy…
Nhóm tăng gấp đôi hoặc áp mức tối đa: Tập trung vào các hành vi cố ý, nguy hiểm cao, có khả năng gây hậu quả nghiêm trọng nếu xảy ra cháy.
Mục tiêu của việc phân nhóm là tăng tính giáo dục – răn đe, nhưng vẫn bảo đảm phù hợp với điều kiện của người dân và doanh nghiệp nhỏ.
Bài học từ những vụ cháy đặc biệt nghiêm trọng
Vai trò của phòng cháy chữa cháy trong bảo vệ an toàn đô thị
Thực tế cho thấy, nhiều hành vi vi phạm PCCC nghiêm trọng đã từng là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến các vụ cháy gây hậu quả nặng nề trong thời gian qua, như:
- Vụ cháy chung cư mini tại Khương Hạ (năm 2023);
- Vụ cháy quán karaoke An Phú (năm 2022);
- Vụ cháy quán bar tại Cầu Giấy (năm 2024).
Việc áp dụng mức xử phạt cao nhất nhằm buộc chủ đầu tư, người đứng đầu cơ sở phải thay đổi tư duy “chấp nhận nộp phạt để tiếp tục vi phạm”, vốn đang tồn tại khá phổ biến.
Vì sao Hà Nội phải phạt nặng hơn các địa phương khác?
Theo đánh giá của cơ quan chức năng, Hà Nội có những đặc thù rất riêng:
- Mật độ dân cư nội đô thuộc loại cao nhất cả nước;
- Số lượng nhà ở kết hợp kinh doanh, chung cư mini, karaoke, bar, kho hàng trong khu dân cư lớn;
- Tốc độ đô thị hóa nhanh, áp lực kinh tế và hạ tầng cao.
Thống kê từ năm 2022 đến tháng 11/2025 cho thấy:
- Phát hiện 15.634 hành vi vi phạm PCCC;
- Xử phạt 7.565 tổ chức và 8.304 cá nhân;
- Tổng số tiền phạt trên 170 tỷ đồng;
- Tạm đình chỉ, đình chỉ 4.412 lượt cơ sở.
Trong cùng giai đoạn, Hà Nội xảy ra 3.403 vụ cháy và 5 vụ nổ, làm 146 người thiệt mạng, 106 người bị thương, thiệt hại tài sản hàng trăm tỷ đồng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự, an toàn xã hội.
Chế tài mạnh để chấm dứt “vi phạm có tính toán”
Công an TP Hà Nội cho biết, dù đã xử phạt với số tiền lớn và đình chỉ nhiều cơ sở, vẫn tồn tại tình trạng một số doanh nghiệp lớn cố tình tái phạm, do lợi ích kinh tế thu được cao hơn rất nhiều so với mức phạt.
Những vi phạm như chiếm dụng lối thoát nạn, lấn chiếm hành lang PCCC, không duy trì hệ thống chữa cháy tự động hay thiết bị truyền tin báo cháy… nếu không được xử lý triệt để sẽ tiềm ẩn nguy cơ cháy đặc biệt nghiêm trọng.
Kỳ vọng nâng cao hiệu quả phòng cháy, chữa cháy đô thị
Hà Nội khẳng định, Nghị quyết 76/2025 không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, không thay đổi hồ sơ, quy trình xử phạt, mà chỉ điều chỉnh mức tiền phạt cho phù hợp thực tiễn.
Thành phố kỳ vọng việc áp dụng chế tài mạnh hơn sẽ:
- Nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật về PCCC;
- Giảm tình trạng vi phạm kéo dài, tái phạm;
- Hạn chế đến mức thấp nhất nguy cơ cháy nổ, đặc biệt tại khu dân cư đông người.
Trong bối cảnh đó, việc đầu tư đầy đủ hệ thống báo cháy, thiết bị truyền tin báo cháy và duy trì hoạt động PCCC thường xuyên không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là giải pháp bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản cho chính người dân và doanh nghiệp.
