Khi Tết đến cũng là lúc nguy cơ cháy nổ tăng cao
Chợ truyền thống từ lâu đã giữ vai trò trung tâm trong đời sống đô thị và nông thôn Việt Nam, đặc biệt vào dịp Tết Nguyên đán. Đây là thời điểm nhu cầu mua sắm tăng đột biến, lượng hàng hóa tập kết lớn, mật độ người ra vào dày đặc và thời gian hoạt động kéo dài từ sáng sớm đến đêm khuya. Tuy nhiên, chính những yếu tố này lại khiến chợ truyền thống trở thành một trong những khu vực tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao nhất mỗi dịp Tết.
Thực tế cho thấy, không ít vụ cháy chợ xảy ra vào thời điểm rạng sáng hoặc ban đêm, khi hoạt động buôn bán tạm ngưng, việc phát hiện sự cố bị chậm trễ. Khi lực lượng chức năng tiếp cận hiện trường, đám cháy thường đã lan rộng, gây thiệt hại lớn về tài sản và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh kế của hàng trăm tiểu thương. Dù các cảnh báo đã được nhắc đi nhắc lại qua nhiều năm, bài toán an toàn cháy nổ tại chợ truyền thống vẫn chưa tìm được lời giải triệt để.
Những đặc thù khiến chợ truyền thống khó kiểm soát nguy cơ cháy
Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến công tác phòng cháy chữa cháy tại chợ truyền thống gặp nhiều khó khăn nằm ở đặc thù không gian và mô hình hoạt động. Phần lớn các chợ được xây dựng từ lâu, kết cấu cũ, hệ thống điện chắp vá qua nhiều lần sửa chữa. Việc các tiểu thương tự ý kéo điện, đấu nối thêm thiết bị chiếu sáng, quạt, tủ đông, bếp đun nấu phục vụ kinh doanh diễn ra phổ biến, nhưng khó kiểm soát đồng bộ.
Bên cạnh đó, hàng hóa trong chợ chủ yếu là vải vóc, giấy, nhựa, thực phẩm khô và các vật liệu dễ cháy. Trong dịp Tết, lượng hàng tăng mạnh, nhiều quầy sạp chất cao hàng hóa, che kín lối đi và che khuất thiết bị phòng cháy chữa cháy tại chỗ. Khi xảy ra cháy, đám lửa có điều kiện lan nhanh, trong khi việc tiếp cận để chữa cháy ban đầu gặp nhiều trở ngại.
Một vấn đề khác không thể bỏ qua là thời gian chợ không có người trực. Ban đêm, nhiều khu chợ chỉ có bảo vệ tuần tra, không đủ khả năng phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như chập điện, phát nhiệt hay khói âm ỉ. Điều này khiến nguy cơ cháy âm thầm tích tụ và bùng phát mạnh khi không được xử lý kịp thời.
Vì sao các biện pháp truyền thống chưa đủ hiệu quả?
Trong nhiều năm, các biện pháp phòng cháy tại chợ truyền thống chủ yếu dựa vào kiểm tra định kỳ, trang bị bình chữa cháy xách tay và tuyên truyền nâng cao ý thức tiểu thương. Tuy nhiên, các biện pháp này chỉ mang tính phòng ngừa ở mức cơ bản, chưa đáp ứng được yêu cầu kiểm soát rủi ro trong bối cảnh mật độ cháy nổ ngày càng phức tạp.
Việc phụ thuộc quá nhiều vào con người khiến công tác phòng cháy thiếu tính liên tục. Ý thức có thể thay đổi theo thời gian, trong khi hệ thống điện và thiết bị lại xuống cấp từng ngày. Khi không có cơ chế giám sát tự động, nguy cơ chỉ được nhận diện khi sự cố đã xảy ra. Đây chính là khoảng trống lớn trong mô hình phòng cháy tại chợ truyền thống hiện nay.
Ngoài ra, công tác truyền tin báo cháy tại nhiều chợ vẫn mang tính thủ công. Khi phát hiện cháy, việc báo cho lực lượng Cảnh sát PCCC thường thông qua điện thoại cá nhân, thông tin không đầy đủ, địa điểm truyền đạt không chính xác, dẫn đến chậm trễ trong xử lý. Trong môi trường chợ đông đúc, từng phút trôi qua đều làm gia tăng thiệt hại.
Cần một cách tiếp cận mới cho bài toán cũ
Trước thực trạng trên, phòng chống cháy nổ tại chợ truyền thống dịp Tết 2026 không thể chỉ dừng lại ở việc tăng cường kiểm tra hay nhắc nhở tiểu thương. Điều cần thiết là một cách tiếp cận chủ động hơn, dựa trên công nghệ và hệ thống giám sát liên tục.
Việc ứng dụng các giải pháp truyền tin báo cháy tự động giúp phát hiện và gửi tín hiệu cảnh báo ngay khi có dấu hiệu bất thường, kể cả trong thời gian chợ không có người trực. Khi tín hiệu được truyền trực tiếp về trung tâm tiếp nhận, lực lượng chức năng có thể chủ động triển khai phương án xử lý từ sớm, thay vì chờ đến khi đám cháy bùng phát lớn.
Quan trọng hơn, công nghệ không thay thế con người, mà hỗ trợ con người làm tốt hơn vai trò của mình. Khi rủi ro được nhận diện sớm, thiệt hại được giảm thiểu, tiểu thương yên tâm kinh doanh, chính quyền địa phương cũng giảm áp lực trong công tác quản lý. Đây chính là hướng đi cần được đẩy mạnh nếu muốn giải bài toán an toàn cháy nổ tại chợ truyền thống một cách bền vững.
Dịp Tết 2026 đang đến gần, nhu cầu mua sắm và tích trữ hàng hóa sẽ tiếp tục gia tăng. Nếu không có những giải pháp căn cơ và chủ động hơn, nguy cơ cháy nổ tại chợ truyền thống vẫn sẽ là nỗi lo thường trực, không chỉ của lực lượng chức năng mà của toàn xã hội
