Từ mô hình xử lý sự cố sang tư duy phòng ngừa rủi ro
Trong nhiều năm, công tác phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ tại Việt Nam chủ yếu vận hành theo mô hình phản ứng. Khi sự cố xảy ra, người dân hoặc cơ sở phát hiện cháy, gọi điện báo cho lực lượng chức năng và quá trình cứu nạn mới bắt đầu. Mô hình này đã góp phần xử lý hàng nghìn vụ việc, tuy nhiên cũng bộc lộ rõ những giới hạn khi đặt trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao và cấu trúc công trình ngày càng phức tạp. Thực tế cho thấy, phần lớn các vụ cháy gây thiệt hại nghiêm trọng đều có điểm chung là phát hiện muộn, truyền tin chậm và không kịp kiểm soát đám cháy ngay từ giai đoạn ban đầu.
Chuyển đổi số trong công tác PCCC & CNCH ra đời từ chính yêu cầu cấp thiết đó. Thay vì chờ đợi sự cố được phát hiện bằng con người, công nghệ cho phép hệ thống tự động giám sát, cảnh báo và truyền thông tin ngay khi có dấu hiệu bất thường. Đây là bước chuyển quan trọng, đưa PCCC từ trạng thái bị động xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa và kiểm soát rủi ro.
Công nghệ số và vai trò của truyền tin báo cháy trong phát hiện sớm
Một trong những trụ cột quan trọng của chuyển đổi số trong PCCC là việc kết nối hệ thống báo cháy tại cơ sở với trung tâm giám sát thông qua thiết bị truyền tin. Khi xảy ra cháy, tín hiệu không chỉ dừng lại ở chuông, còi tại chỗ mà được tự động gửi về Trung tâm Thông tin Chỉ huy. Điều này giúp lực lượng chức năng tiếp nhận thông tin gần như đồng thời với thời điểm sự cố phát sinh, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc báo cháy thủ công.
Giá trị lớn nhất của công nghệ truyền tin không nằm ở việc thay thế con người, mà ở khả năng rút ngắn thời gian vàng trong xử lý sự cố. Trong PCCC, chỉ cần chậm vài phút, đám cháy có thể vượt khỏi khả năng kiểm soát ban đầu và nhanh chóng lan rộng. Khi dữ liệu được truyền về sớm và chính xác, lực lượng cứu nạn có thể chủ động đánh giá tình hình, xác định vị trí công trình, loại hình sử dụng và xây dựng phương án tiếp cận phù hợp trước khi đến hiện trường.
Ngoài ra, chuyển đổi số còn giúp giám sát liên tục trạng thái hoạt động của hệ thống báo cháy. Những sự cố như mất kết nối, thiết bị hỏng hóc hoặc hệ thống không vận hành đúng tiêu chuẩn đều có thể được phát hiện sớm. Điều này góp phần hạn chế tình trạng hệ thống PCCC chỉ tồn tại trên giấy tờ mà không phát huy hiệu quả khi sự cố thực sự xảy ra.
Dữ liệu số hóa và sự thay đổi trong quản lý an toàn cháy nổ
Chuyển đổi số không chỉ tác động đến phản ứng khi xảy ra cháy, mà còn thay đổi cách thức quản lý an toàn cháy nổ về lâu dài. Khi dữ liệu từ các cơ sở được tập trung và số hóa, cơ quan quản lý có cái nhìn toàn diện hơn về mức độ an toàn của từng khu vực, từng loại hình công trình. Việc đánh giá nguy cơ không còn dựa hoàn toàn vào kiểm tra định kỳ, mà được hỗ trợ bởi dữ liệu vận hành thực tế của hệ thống.
Đối với chủ cơ sở và người dân, công nghệ số cũng tạo ra sự thay đổi rõ rệt về vai trò và trách nhiệm. Thông qua các nền tảng quản lý, tình trạng an toàn cháy nổ không còn là vấn đề khó tiếp cận mà trở nên trực quan, dễ theo dõi. Điều này giúp nâng cao ý thức tuân thủ quy định, đồng thời thúc đẩy sự chủ động trong việc duy trì hệ thống PCCC ở trạng thái sẵn sàng.
Trong bối cảnh các quy định pháp luật về PCCC ngày càng được hoàn thiện, chuyển đổi số đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ hiệu quả cho cả cơ quan quản lý và đối tượng thực hiện. Minh bạch dữ liệu, cảnh báo sớm và kết nối liên thông chính là nền tảng để xây dựng một hệ sinh thái PCCC hiện đại, nơi phòng ngừa được đặt lên hàng đầu.
Chuyển đổi số trong công tác PCCC & CNCH không còn là lựa chọn mang tính xu hướng, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu của quá trình phát triển đô thị bền vững. Khi công nghệ được ứng dụng đúng cách, công tác PCCC sẽ không chỉ dừng lại ở việc dập tắt đám cháy, mà còn hướng tới mục tiêu cao nhất là ngăn chặn thảm họa trước khi nó kịp xảy ra
