Trong nhiều năm trở lại đây, các vụ cháy tại chung cư mini liên tục xảy ra và để lại hậu quả đặc biệt nghiêm trọng về người và tài sản. Không ít vụ việc chỉ xuất phát từ một sự cố nhỏ như chập điện, thiết bị sinh nhiệt hoặc bất cẩn trong sinh hoạt, nhưng nhanh chóng biến thành thảm họa. Thực tế cho thấy, cháy chung cư mini không chỉ nguy hiểm hơn nhà ở riêng lẻ mà còn tiềm ẩn rủi ro cao hơn cả nhiều công trình cao tầng được quản lý chuyên nghiệp. Vậy đâu là những nguyên nhân cốt lõi khiến cháy tại chung cư mini thường gây thiệt hại lớn?
Mật độ người ở cao trong không gian chật hẹp
Đặc điểm phổ biến của chung cư mini là diện tích nhỏ, số lượng căn hộ nhiều và mật độ cư trú cao. Trong một không gian hạn chế, nhiều hộ gia đình cùng sinh hoạt, nấu nướng và sử dụng điện đồng thời. Khi xảy ra cháy, lượng người cần thoát nạn lớn nhưng không gian di chuyển lại hẹp, dẫn đến tình trạng chen lấn, hoảng loạn và mất kiểm soát. Khói và khí độc lan nhanh trong khu vực kín càng làm giảm khả năng quan sát và hô hấp, khiến thời gian thoát nạn bị rút ngắn nghiêm trọng.
Thiết kế và cải tạo không tuân thủ tiêu chuẩn an toàn
Chung cư mini hầu như được xây dựng từ nhà ở riêng lẻ, sau đó cải tạo và chia nhỏ thành nhiều phòng để cho thuê. Quá trình cải tạo này thường không được thẩm duyệt thiết kế phòng cháy chữa cháy hoặc chỉ đáp ứng ở mức tối thiểu. Lối đi hẹp, cầu thang nhỏ, ban công chuồng cọp, không có hành lang đệm, không có cửa ngăn cháy khiến đám cháy dễ dàng lan từ tầng này sang tầng khác. Khi lửa bùng phát, toàn bộ công trình nhanh chóng bị bao trùm bởi khói nóng và khí độc, làm mất khả năng thoát nạn an toàn.
Hệ thống điện tiềm ẩn nhiều nguy cơ
Hệ thống điện tại chung cư mini thường phải gánh tải lớn do nhiều hộ sử dụng cùng lúc các thiết bị công suất cao. Tuy nhiên, dây dẫn và thiết bị bảo vệ lại không được thiết kế đồng bộ hoặc đã xuống cấp theo thời gian. Việc đấu nối tự phát, kéo thêm ổ cắm, sử dụng thiết bị kém chất lượng làm tăng nguy cơ chập điện. Thực tế điều tra nhiều vụ cháy cho thấy, chập điện vẫn là nguyên nhân khởi phát phổ biến nhất, đặc biệt vào ban đêm khi người dân đang ngủ và khó phát hiện sớm.
Thiếu lối thoát nạn an toàn và phương án dự phòng
Một điểm yếu nghiêm trọng của nhiều chung cư mini là chỉ có một lối thoát duy nhất qua cầu thang bộ. Khi cháy xảy ra tại khu vực này, lối thoát bị khói và lửa chặn kín, người bên trong gần như không còn đường thoát. Việc thiếu ban công, thiếu thang thoát hiểm bên ngoài hoặc không có lối thoát thứ hai khiến khả năng tự cứu của người dân bị hạn chế tối đa. Trong nhiều trường hợp, nạn nhân bị mắc kẹt trong phòng và không thể tiếp cận không khí sạch.
Hệ thống báo cháy và truyền tin chưa được đầu tư đúng mức
Nhiều chung cư mini chưa được trang bị hệ thống báo cháy tự động hoặc có lắp đặt nhưng không hoạt động ổn định. Một số nơi chỉ có đầu báo cục bộ, không kết nối truyền tin ra bên ngoài. Khi cháy xảy ra, tín hiệu cảnh báo không được truyền kịp thời đến lực lượng chức năng. Thời gian phát hiện chậm vài phút cũng đủ để đám cháy phát triển mạnh, vượt quá khả năng xử lý ban đầu và gây thiệt hại nghiêm trọng.
Ý thức phòng cháy của người dân còn hạn chế
Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, ý thức phòng cháy của người dân sinh sống tại chung cư mini vẫn là một vấn đề đáng lo ngại. Việc để xe máy, pin sạc, vật liệu dễ cháy tại khu vực cầu thang và lối đi chung diễn ra phổ biến. Nhiều hộ gia đình chưa được trang bị kỹ năng thoát nạn, không biết cách xử lý khi có cháy và thường hoảng loạn khi sự cố xảy ra. Sự thiếu chuẩn bị này khiến nguy cơ thương vong tăng cao trong những phút đầu tiên.
Bài học cảnh tỉnh cho công tác quản lý và đầu tư an toàn
Những thiệt hại nặng nề từ các vụ cháy chung cư mini là lời cảnh tỉnh rõ ràng về sự cần thiết của việc quản lý chặt chẽ, đầu tư đúng mức cho phòng cháy chữa cháy. An toàn không thể dựa vào may mắn mà phải được xây dựng từ thiết kế, thiết bị đến ý thức con người. Việc trang bị hệ thống báo cháy tự động, thiết bị truyền tin sự cố, mở rộng lối thoát nạn và nâng cao nhận thức cho cư dân chính là những yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro.
Trong bối cảnh đô thị ngày càng đông đúc, chung cư mini vẫn sẽ tiếp tục tồn tại như một nhu cầu thực tế. Tuy nhiên, chỉ khi an toàn phòng cháy được đặt đúng vị trí, những không gian sống này mới thực sự trở thành nơi an cư, thay vì tiềm ẩn nguy cơ trở thành thảm họa chỉ sau một tia lửa nhỏ.
