Trong những năm gần đây, chung cư mini và nhà trọ trở thành loại hình nhà ở phổ biến tại các đô thị lớn, đáp ứng nhu cầu sinh sống của sinh viên, người lao động và hộ gia đình trẻ. Tuy nhiên, đi kèm với tốc độ phát triển nhanh là nhiều vấn đề về an toàn, trong đó tình trạng quá tải hệ thống điện đang trở thành nguy cơ tiềm ẩn, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn tính mạng và tài sản của người dân.
Thực tế cho thấy, phần lớn chung cư mini và nhà trọ được xây dựng với quy mô nhỏ, hệ thống điện ban đầu chỉ được thiết kế để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cơ bản. Theo thời gian, số lượng người ở tăng lên, kéo theo việc sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện công suất lớn như điều hòa, bình nóng lạnh, bếp điện, máy giặt, lò vi sóng. Khi công suất tiêu thụ vượt quá khả năng chịu tải của đường dây và thiết bị bảo vệ, nguy cơ chập điện, phát nhiệt và cháy nổ sẽ gia tăng đáng kể.
Một vấn đề phổ biến khác là hệ thống điện tại nhiều nhà trọ, chung cư mini không được kiểm tra, bảo trì định kỳ. Dây dẫn điện xuống cấp, mối nối tạm bợ, cầu dao và aptomat không còn hoạt động đúng chức năng là những yếu tố làm tăng nguy cơ sự cố. Trong một số trường hợp, người thuê tự ý đấu nối thêm ổ cắm, kéo dây điện chằng chịt để phục vụ nhu cầu sinh hoạt, vô tình làm hệ thống điện vốn đã quá tải trở nên mất an toàn hơn.
Tình trạng quá tải điện thường diễn ra âm thầm và khó nhận biết ngay từ đầu. Dây điện nóng lên, ổ cắm đổi màu, aptomat nhảy liên tục hoặc mùi khét nhẹ là những dấu hiệu cảnh báo sớm nhưng dễ bị bỏ qua. Khi sự cố xảy ra vào ban đêm hoặc thời điểm vắng người, đám cháy có thể phát triển nhanh, lan rộng qua nhiều phòng trọ, gây hậu quả nghiêm trọng về người và tài sản.
Đối với các khu nhà trọ, chung cư mini có mật độ người ở cao, nguy cơ cháy do quá tải điện còn đặc biệt nguy hiểm vì không gian hẹp, lối thoát nạn hạn chế. Khi xảy ra cháy, khói độc lan nhanh qua hành lang và cầu thang, gây khó khăn cho việc thoát nạn và công tác cứu hộ. Nhiều vụ việc thực tế cho thấy, nguyên nhân cháy xuất phát từ hệ thống điện quá tải hoặc chập điện kéo dài nhưng không được phát hiện và xử lý kịp thời.
Trước thực trạng này, trách nhiệm đảm bảo an toàn điện không chỉ thuộc về người thuê mà còn là nghĩa vụ của chủ nhà, chủ cơ sở kinh doanh cho thuê. Việc thiết kế, cải tạo hệ thống điện cần tuân thủ đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, sử dụng thiết bị bảo vệ phù hợp với tổng công suất sử dụng thực tế. Chủ cơ sở cần tổ chức kiểm tra định kỳ, thay thế dây dẫn và thiết bị đã xuống cấp, đồng thời hướng dẫn người thuê sử dụng điện an toàn, không tự ý đấu nối thêm thiết bị ngoài thiết kế ban đầu.
Bên cạnh đó, việc trang bị các giải pháp hỗ trợ giám sát và cảnh báo sớm sự cố điện cũng ngày càng trở nên cần thiết. Các thiết bị cảnh báo cháy, hệ thống báo sự cố và truyền tin tự động giúp phát hiện sớm nguy cơ, kịp thời thông báo cho người quản lý và lực lượng chức năng khi xảy ra sự cố. Đây là lớp bảo vệ bổ sung quan trọng, góp phần giảm thiểu thiệt hại trong những tình huống khẩn cấp.
Tình trạng quá tải điện tại chung cư mini và nhà trọ là vấn đề không mới nhưng vẫn còn bị xem nhẹ. Việc nhìn nhận đúng mức nguy cơ, chủ động kiểm tra và đầu tư cho an toàn điện là yếu tố then chốt để phòng ngừa cháy nổ. Khi mỗi chủ cơ sở và người dân cùng nâng cao ý thức, tuân thủ các quy định về an toàn điện và phòng cháy chữa cháy, môi trường sống sẽ an toàn hơn, bền vững hơn cho toàn xã hội.
